สรรพสิ่งล้วนพันเกี่ยว: Blakiston's Fish Owl นกแห่งรัตติกาลที่สวมกำไลสีทองของเขา

Aj.Tai piyapong

(PIYAPONG CHOTIPUNTU: cpiyapon@gmail.com)

เมือง Rausu ตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันออกของเกาะฮอกไกโด

สมาชิกทริปมี 7 คน น้องทิพย์ Tipwan Wongpanเป็นตากล้องถ่ายภาพนี้

นกน้ำในทะเลสาบที่เป็นน้ำแข็ง

Red-crowned Crane ที่ Tsurui

Steller's sea eagle ในทะเลน้ำแข็งที่ Nemuro Straits

White-tailed Eagleในทะเลน้ำแข็งที่ Nemuro Straits

แม้จะเคยอาศัยอยู่ในประเทศญี่ปุ่นมาก่อนแต่นี่เป็นการเที่ยวเกาะฮอกไกโดครั้งแรกของผม ทริปนี้เรามีด้วยกัน 7 คน หญิงสี่ ชายสาม เช่ารถคันเดียวขับตระเวนกินเที่ยวไปทั่วเกาะ ไปตามหมายของกินอร่อย ๆ และหมายนกสำคัญ ๆ ไม่ว่าจะเป็นนกกระเรียน Red-crowed Crane ที่ Tsurui หงส์ whooper swan ที่ทะเลสาบKussharo อินทรีหางขาวและ Steller's sea eagles ในทะเลน้ำแข็งที่ Nemuro Straits และเป้าหมายหลักอีกอันหนึ่งคือนกทึดทือ Blakiston's Fish Owl ที่ต้องไปนั่งเฝ้ารอในความมืดท่ามกลางอากาศหนาวเย็นซึ่งเป็นประสบการณ์ที่ไม่มีวันลืม

ภาพเขียนขนาดใหญ่ของ Blakiston's Fish Owl บนผนังห้องลอบบี้ของโรงแรมแห่งหนึ่งในเมือง Rausu

Blakiston's fish owl (Bubo blakistoni) เป็นนกล่าเหยื่อที่เชี่ยวชาญการล่าตามป่าชายฝั่งของทะเลเขตหนาวในประเทศจีน ญี่ปุ่น และรัสเซียตะวันออกไกล นกตัวนี้ได้ชื่อตาม Thomas Blakiston นักธรรมชาติวิทยาชาวอังกฤษ ผู้เก็บตัวอย่างครั้งแรกจากเกาะ Hokkaidō ประเทศญี่ปุ่น ในปี 1883 เป็นในกลุ่มนกเค้าแมวสายพันธุ์ที่ยังมีชีวิตอยู่ที่ใหญ่ที่สุดในแง่ของน้ำหนักตัว คือ ตัวผู้มีน้ำหนักระหว่าง 2.95 ถึง 3.6 กก. ในขณะที่ตัวเมียซึ่งมีน้ำหนักมากถึง 4.6 กก. แต่น่าเสียดายที่ปัจจุบันมีจำนวนลดลง ประมาณกันว่าเหลืออยู่ในญี่ปุ่นไม่เกิน 150 ตัว เป็นนกที่มีความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์เนื่องจากป่าริมน้ำที่เป็นที่อยู่อาศัยถูกบุกรุกทำลาย นกชนิดนี้เป็นที่เคารพของไอนุชนพื้นเมืองญี่ปุ่นที่เชื่อว่าเป็นเทพที่คอยปกปักรักษาหมู่บ้าน

ที่พักในเมือง Rausu ใกล้จุดดูนก Blakiston's Fish Owl

รอเวลาออกไปดูนก

วันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2560 หลังจากตระเวนเที่ยวดูนกไปตามที่ต่าง ๆ มาหลายที่ในที่สุดก็ถึงวันนัดหมาย เราเข้าพักที่บ้านเช่าหลังหนึ่งห่างจากจุดดูนกไม่มากนัก ใปกติการมาดูนก Blakiston's Fish Owl ในเมือง Rausu สามารถเช่าที่พักของ Washi no Yado โฮมสเตย์และนั่งดูนกจากในห้องพักได้เลย แต่วันที่เราไปที่พักเขาเต็มจึงต้องไปพักข้างนอกซึ่งเป็นเจ้าของเดียวกัน ได้เวลาบ่ายแก่เราเดินทางไป Washi no Yado โฮมสเตย์ เพื่อกินอาหารเย็นและชมนกในตอนกลางคืน ที่นี่เขาทำอาหารอร่อยถูกปากมาก เป็นอาหารชุดปลาย่าง และนัตโตะ (Natto) ถั่วเน่าญี่ปุ่นที่ผมไม่ได้กินมานาน

อาหารเย็นมื้ออร่อยของ Washi no Yado โฮมสเตย์

รถตู้เก่าที่ใช้ทำเป็นบังไพรดูนก

ลำธารที่หากินของ Blakiston's Fish Owl

สถาพภายในรถตู้ พื้นปูพรหม มีเก้าอี้ตัวเล็ก ๆ มีเครื่องทำความร้อน

ช่องดูนก มองลงไปในลำธารข้างหน้า

หลังกินข้าวเสร็จพวกเราก็กุลีกุจอเข้าไปนั่งจองที่นั่งกันในรถตู้เก่า ๆ ที่เขาจอดทิ้งไว้ริมลำธารเล็ก ๆ ใช้เป็นบังไพรสำหรับดูนกได้เป็นอย่างดี ภายในสะอาด พื้นปูพรมแดง มีช่องมองเป็นบานกระจกที่ติดมากับรถยังเลื่อนไปมาได้ดี เรานั่งหันหน้าลงลำธาร มีแอ่งน้ำเล็ก ๆ ห่างออกไปราว 20 เมตร มีคันเป็นก้อนหินที่ปกคลุมด้วยหิมะ เป็นทำเลเหมาะสำหรับถ่ายภาพนกตอนลงมาจับเหยื่อในน้ำ ตรงแอ่งน้ำนั้นเขาเอาแผ่นไม้ไปปิดพรางแสงไว้ตอนกลางวันเพื่อให้ปลาตัวเล็ก ๆ เข้าไปหลบอาศัย เมื่อเริ่มมืดจึงไปเอาออก ปลาที่อยู่ในแอ่งนั้นก็ไม่ว่ายออกไปไหน

Blakiston's Fish Owl นกแห่งรัตติกาลกับกำลังสีทองของเขา

เราไม่รู้ว่าอุณหภูมิข้างนอกเป็นเท่าไหร่แต่มีหิมะจับหนาไปทั่วพื้นที่ ในรถมีเครื่องทำความร้อน 2 ตัวที่ร้อนมาก ถ้าเปิดไปนาน ๆ อากาศจะแห้งและขาดอากาศหายใจ ต้องคอยเปิดกระจกรับออกซิเจนจากข้างนอกบ้าง และยังต้องคอยเปิด ๆ ปิด ๆ ทำให้อากาศภายในรถเหมือนกับมีหน้าร้อนกับหน้าหนาวในเวลาเดียวกัน เราเข้าไปนั่งคอยตั้งเลิกอาหารเย็นประมาณ 7 โมงเย็น เขาบอกว่าบางครั้งนกจะลงตั้งแต่หัวค่ำ เรามั่งมองลำธารข้างหน้าด้วยความตื่นเต้น เวลาผ่านค่อย ๆ ผ่านไป นานเข้าเวลาแห่งความตื่นเต้นกลายเป็นนาทีแห่งความอึดอัด ความหนาวเย็นทำให้เราอยากลุกออกไปเข้าห้อง แต่ไม่กล้าออกไปเพราะไม่รู้ว่านกจะลงมาในวินาทีไหน สุดท้ายก็ต้องทยอยกันเดินเข้า ๆ ออก ๆ ตกดึกมีหมาจิ้งจอกมาวนเวียนอยู่รอบรถ นักดูนกกลุ่มอื่นที่ไม่ได้พักที่โฮมสเตย์ค่อย ๆ ทยอยกลับ แต่เรายังใจแข็งอยู่ทนเพราะไม่รู้ว่าเมื่อไหร่จะมีโอกาสได้มาอีก กะกันว่าสักตี 2 ถ้านกไม่มาก็จะกลับ แต่พอเอาเข้าจริงกลับเสียดายเวลาที่นั่งนอนรอกันมาถึง 8 ชม. เมื่อทุกคนเห็นฟ้องกันว่าจะอยู่ต่อ เราก็นั่ง ๆ นอน ๆ อยู่ในรถตู้คันนั้นต่อไป บางทีก็ผลัดเวรกันเฝ้า ผมนั่งมองริ้วน้ำในลำธารที่ผ่านหินแต่ละก้อนจนจำหน้ามันได้แทบทุกก้อน ประมาณตี 4 หมอวัฒน์ (ทวีวัฒน์ สุพินธรรม) ผู้ซึ่งมีหูดี ได้ยินเสียงนกร้องแว่ว ๆ อยู่ข้างหลังเสียงกระซิบ..มาแล้ว มาแล้ว...แต่นั่งรออยู่พักใหญ่นกก็ยังไม่มา...พอตี 5 นกตัวหนึ่งบินโฉบลงมาจากหุบเขาด้านหลัง ลงเกาะกิ่งไม้ทางขวามือ ต่างคนต่างกุลีกุจอมองหานกในที่มืด สุดท้ายนกบินลงเกาะก้อนหินขอบแอ่งน้ำแล้วกระโดดลงโฉบปลาที่ดูเหมือนจะเป็นลูกปลาเทราต์ "นกใช้ขาที่สวมกำไลข้อเท้าสีทอง" ขยุ้มจับปลาขึ้นมากินตัวหนึ่ง กินแล้วจับขึ้นมาอีกตัวหนึ่งพาบินหายไปในความมืด